Nedir?
Lıklıkı köfte, Urfa'nın içli köfte ailesinden, içi iç yağıyla doldurulan ve haşlanarak pişirilen bir köftedir. Dış kabuk içli köfte hamurundan yapılır: köftelik bulgur, dövülmüş et, soğan, pul biber ve baharat. İçine ise kıyma yerine, defalarca sıcak ve soğuk suyla yoğrulup kar gibi beyazlatılmış iç yağı, ince kıyılmış soğan ve baharattan bir harç konur. Köfte tuzlu suda haşlanır; sıcakken ısırıldığında içindeki yağ erimiş hâldedir.
Adı ve kökeni
Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi'nin yöresel tariflerinde yemek "Lıklıkı Köfte" adıyla yer alır ve adın, köfte sıcakken sallandığında kulağa gelen "lık lık" sesinden kaynaklandığının sanıldığı belirtilir; aynı kaynakta Birecik çevresinde benzerine "şırşırlı köfte" dendiği, Arap etkisindeki bölgelerde ızgarada pişirilen biçiminin bilindiği de not edilir. Halk arasında "lıklıklı köfte" yazımı da görülür. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın Şanlıurfa yemek geleneği yayınında da Urfa köfteleri arasında sayılır. Ercan ve Erdoğan'ın 2023 menü taramasında Şanlıurfa'daki işletme menülerinde görülmemiştir.
Malzemeler
- Çiğ köftelik ince bulgur
- Dövülmüş yağsız et (Urfa'da "kara et")
- Kuru soğan
- Pul biber, karışık baharat, tuz
- Harç için: kıyılmış iç yağı, bol ince kıyılmış kuru soğan, tuz, baharat, pul biber
Nasıl yapılır?
- Harç için iç yağı tepsiye alınır, üstüne kaynar su dökülüp elle yoğrulur, ardından soğuk suyla dondurulur.
- Kirli su dökülür; kaynar su ve soğuk su işlemi, yağ kar beyazı olup macun kıvamına gelene kadar tekrarlanır.
- Yağ, ince kıyılmış soğan, tuz, baharat ve pul biberle yoğrulur; yarım ceviz büyüklüğünde oval parçalara ayrılıp dondurulur.
- Dış hamur için bulgur, et, soğan, pul biber ve baharat içli köfte gibi yoğrulur; soğan parçaları ayıklanır.
- Mandalina büyüklüğünde parçalar avuçta yuvarlanır, işaret parmağıyla oval oyulur.
- Donmuş harç içine konur, ağız kapatılıp iyice yuvarlanır.
- Tuzlu kaynar suda haşlanır, tabağa alınıp hemen yenir.
Ne zaman, nasıl yenir?
Yağlı ve doyurucu bir köfte olduğu için daha çok kış aylarında yapılır. Belediye tarifi, servis tabağına alınır alınmaz sıcak yenmesini vurgular; yağ soğudukça katılaşır. Yanına ekşi bir şey, örneğin bostana ya da turşu iyi gider. İç yağı harcının hazırlanması zahmetli olduğundan, evlerde çoğu zaman kalabalık bir sofra için bir arada yapılır.
Şanlıurfa'da nerede yenir?
Lıklıkı köfte lokantalarda neredeyse bulunmayan, ustalık ve zaman isteyen bir ev yemeğidir. Görmek isterseniz yöresel mutfak etkinliklerini ya da Urfalı bir evin kış sofrasını beklemek gerekir. İçli köftenin kızartılmış, kıymalı hâli ise lokantalarda yaygındır.
İklim'de
Menümüzde lıklıkı köfte yok. Bulgur kabuklu Urfa köftelerinden İçli Köfte ve Dolmalı Köfte ara sıcaklar arasında bulunur.
Lıklıkı köfte hakkında
Lıklıkı adı nereden gelir?
Belediyenin yöresel tariflerinde adın, köfte sıcakken sallandığında içindeki eriyen yağdan gelen 'lık lık' sesinden kaynaklandığının sanıldığı belirtilir.
Lıklıkı köftenin içi kıymalı mı?
Hayır. İçine kıyma değil, sıcak ve soğuk suyla defalarca yoğrulup beyazlatılmış iç yağı, ince kıyılmış soğan, tuz, baharat ve pul biberden yapılan bir harç konur.
Lıklıkı köfte kızartılır mı?
Urfa usulünde tuzlu suda haşlanır ve hemen, sıcak yenir. Yağ soğuyunca donduğu için bekletilmez.