Nedir?
İçli köfte, Güneydoğu'nun ve Orta Doğu'nun ortak yemeklerinden biridir; ama Urfa'nın kendi hâli vardır. Dışı ince bulgur ve az kıymayla yoğrulan ince bir kabuk, içi cevizli ve soğanlı kavrulmuş kıymadır. Urfa'da çoğunlukla tuzlu kaynar suda haşlanır; bu yüzden kızartılan içli köftelere göre daha hafif ve yumuşaktır. Kızartılmış hâli Urfa'da yaygın olarak ağzı yumuk adıyla anılır. Şanlıurfa İçli Köftesi adıyla coğrafi işaret tescili vardır.
Adı ve kökeni
Ad, köftenin "içli", yani içi doldurulmuş olmasını anlatır. Arap mutfağında "kibbe" adıyla bilinen bulgurlu köftelerle aynı aileden olduğu kabul edilir; bölgede bulgurun temel besin olması bu ailenin yayılmasını kolaylaştırmıştır. Urfa'da içli köfte sarmak, kadınların toplanıp birlikte yaptığı, saatler süren bir iş olarak anlatılır; bayram ve düğün öncesi evlerde yüzlerce köfte birlikte sarılır.
Malzemeler
- Dış hamur: ince (köftelik) bulgur, az yağsız kıyma, irmik ya da un, tuz
- İsot ve isteğe göre biber salçası
- İç harç: kıyma, kuru soğan, dövülmüş ceviz, maydanoz, karabiber, isot
- Haşlamak için bol su ve tuz
- Servis için limon
Nasıl yapılır?
- İnce bulgur az suyla ıslatılır, kabarınca kıyma, irmik, isot ve tuzla uzun süre yoğrulur; hamur pürüzsüz olmalıdır.
- İç harç için kıyma soğanla suyunu çekene kadar kavrulur; ceviz, maydanoz ve baharatlar eklenip tamamen soğutulur.
- Hamurdan ceviz büyüklüğünde parçalar alınır, işaret parmağıyla döndürülerek ince ince oyulur.
- İçine harç doldurulur, ağzı kapatılır ve iki ucu sivri oval biçim verilir.
- Tuzlu kaynar suya atılır; köfteler yüzeye çıkıp birkaç dakika kaynayınca kevgirle alınır.
- Sıcak servis edilir.
Kabuğun ince ve çatlaksız olması ustalık işaretidir. Hamur kuruysa ıslak elle çalışmak işi kolaylaştırır.
Ne zaman, nasıl yenir?
Urfa'da bayramın, düğünün, iftarın ve misafir sofrasının vazgeçilmez ara sıcaklarındandır. Kebaptan önce, sıcakken ve elle yenir; üzerine limon sıkılır. Haşlama olduğu için kışın da yazın da gider. Yanına ayran ya da lebeni iyi gider. Toplu yapılıp dondurulabildiği için evlerde misafir için hazırda tutulduğu da olur. Ramazan'da iftar sofrasının açılışında, çorbadan hemen sonra gelir; ana yemekten önce bir iki adet yenir. Haşlama içli köfte soğuyunca kabuğu sertleşir, bu yüzden tencereden ya da tepsiden yeni çıkmışken yenmesi önerilir. Evde ertesi gün yağda hafifçe çevrilerek de ısıtılır; bu durumda ağzı yumuğa yaklaşır. Ağızda dağılması için kabuğun ince, harcın ise nemli kalması istenir; bu yüzden aşırı haşlanmış köfte sertleşir ve tadını yitirir.
Benzerlerinden farkı
Çiğ köfte ile adları benzer ama ikisi bambaşka yemeklerdir: çiğ köfte pişmez ve içi doldurulmaz, içli köfte ise bir kabuk içinde pişmiş harç taşır. Ağzı yumuk aynı köftenin kızartılmış hâlidir; ağzı açık harcı açıkta bırakır. Dolmalı köfte daha büyük ve bol harçlı olarak anlatılır. Türkiye'nin pek çok yerinde içli köfte denince kızartması anlaşıldığı için Urfa'nın haşlaması ilk kez tadanları şaşırtabilir.
Şanlıurfa'da nerede yenir?
Şanlıurfa'da içli köfte ara sıcak çıkaran hemen her kebapçıda ve lokantada bulunur; evlerde bayram ve misafir günlerinde yapılır. Karaköprü'de İklim Et Lokantası'nın ara sıcaklar bölümünde de yer alır. Bayram öncesi günlerde köfte yapan bazı küçük işletmelerin adetle ya da kiloyla sipariş aldığı da görülür. Evde misafir ağırlayacaklar için bu, sarma emeğinden kurtulmanın yaygın bir yoludur.
İklim'de
Menümüzde İçli Köfte olarak bulunur; kızartmasını isterseniz ağzı yumuk aynı bölümde. menüde gör
İçli köfte hakkında
Urfa'da içli köfte haşlama mı kızartma mı?
Urfa'da içli köfte çoğunlukla haşlanır. Kızartılan hâli yaygın olarak ağzı yumuk adıyla ayrı bir yemek sayılır.
İçli köfte nerenin yemeği?
Güneydoğu Anadolu ve Orta Doğu mutfaklarının ortak yemeğidir. Urfa'nın haşlama içli köftesi için Şanlıurfa İçli Köftesi adıyla coğrafi işaret tescili vardır.
İçli köfte acı mı?
Hamura ve iç harca isot girdiği için hafif bir sıcaklığı olur, ama genellikle acı bir yemek sayılmaz.
İçli köfte kaç kalori?
Haşlama içli köfte kızartmaya göre daha hafiftir; kesin değer büyüklüğe ve harcın yağına göre değişir.