Nedir?
Mahluta, Urfa'da bulgurla pişirilen mercimek çorbasıdır. Mercimek, yıkanmış bulgur ve suyla birlikte mercimek çorbası kıvamına gelene kadar pişirilir. Ayrı tavada sadeyağda pembeleşene kadar kavrulan küçük doğranmış soğan, servis öncesi çorbanın üstüne dökülür. Bulgur, çorbaya mercimek çorbasından daha taneli ve doyurucu bir doku verir.
Adı ve kökeni
Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi'nin yayımladığı yöresel tariflerde mahlutanın Arapça "katışık, karışık" anlamına geldiği, bulgur karıştırılan mercimek çorbasına bu adın verildiği belirtilir. Aynı kaynağa göre kelime, ses yer değiştirmesine uğrayarak Urfa ağzında "malhuta" biçimini almıştır. Mahluta adı Türkiye'nin güneyinde, Akdeniz ve Güneydoğu yörelerinde farklı mercimek çorbaları için kullanılır; kimi tariflerde pirinç, havuç ya da yoğurtlu terbiye girer. Urfa'nın yayımlanmış tarifi ise mercimek, bulgur, soğan ve sadeyağdan ibaret, sade bir çorbadır. Ercan ve Erdoğan'ın 2023 menü taramasında mahlutaya Şanlıurfa'daki işletme menülerinde nadiren rastlanmıştır.
Malzemeler
Nasıl yapılır?
- Mercimek yıkanıp tencereye konur.
- Bulgur ve su eklenir; mercimek çorbası kıvamına gelene kadar pişirilir.
- Tuzu ayarlanır.
- Soğanlar ayıklanıp ufak doğranır.
- Tavada sadeyağ ısıtılır, soğanlar pembeleşene kadar kavrulur.
- Kavrulmuş soğan çorbanın üstüne dökülür ve servis yapılır.
Bulgurun inceliği çorbanın kıvamını belirler: ince bulgur mercimekle birlikte dağılıp çorbayı koyulaştırır, iri bulgur ise tanesini korur. Çorba bekledikçe bulgur suyu çeker; ertesi gün ısıtılırken biraz sıcak su eklemek gerekebilir.
Ne zaman, nasıl yenir?
Soğuk günlerin çorbasıdır; yanında ekmek ve turşuyla tek başına hafif bir öğün olabilir. Bulgur sayesinde sade mercimek çorbasından daha tok tutar; öğle yemeğinde ana tabaktan önce içildiğinde porsiyonun küçük tutulması önerilir. Kimi evlerde üstüne isot ya da pul biberli yağ gezdirilir; yayımlanmış tarifte ise yalnız kavrulmuş soğan vardır. Mercimekli öteki Urfa çorbaları arasında limonlu ve sarımsaklı ekşili çorba ile hamur parçalı hamurlu aş sayılabilir.
Şanlıurfa'da nerede yenir?
Mahluta lokantalarda nadir görülür; lokanta menülerinde daha çok sade mercimek ve ezogelin çorbası yer alır. Evlerde ise kolay ve ekonomik bir kış çorbası olarak pişer: mercimek ve bulgur kilerde uzun süre saklanır, soğan ve yağ da her evde bulunur. Bu yüzden mahluta, Urfa'nın kiler çorbaları arasında en kısa sürede hazırlananlardandır. Bir lokantada bulmak isterseniz "bulgurlu mercimek" diye sormak işe yarayabilir.
İklim'de
Menümüzde mahluta adıyla bir çorba yok. Mercimek Çorbası ve bulgurla pişen Ezogelin Çorbası çorbalar arasında bulunur.
Mahluta hakkında
Mahluta ne demek?
Belediyenin yöresel tariflerine göre mahluta Arapça katışık, karışık anlamına gelir ve bulgur karıştırılan mercimek çorbasına denir.
Mahluta ile mercimek çorbası arasındaki fark nedir?
Mahlutada mercimeğe bulgur katılır; çorba daha taneli ve doyurucu olur. Üstüne kavrulmuş soğan dökülür.
Mahluta sadece Urfa'da mı yapılır?
Hayır. Mahluta adıyla bilinen çorbalar Adana, Mersin, Hatay gibi yörelerde de pişer; tarifleri yöreden yöreye değişir. Bu madde Urfa usulünü anlatır.