Nedir?
Hamurlu aş, Urfa evlerinin sade ve doyurucu bir çorbasıdır. Bütün yeşil mercimek suyla yumuşayana kadar pişirilir; içine, önceden sacda pişirilip erişte gibi kesilmiş hamur parçaları atılır ve birlikte kaynatılır. En son sadeyağda pembeleşene kadar kavrulmuş soğan çorbanın üstüne dökülür. Kıvamı koyudur; kaşıkla yenen, ekmeğe ihtiyaç bırakmayan bir kış çorbasıdır.
Adı ve kökeni
Adı, içindeki hamurdan gelir: "aş" Urfa'da pişmiş yemek demektir, hamurlu aş da hamurla pişen yemektir. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın Şanlıurfa yemek geleneği yayınında Urfa çorbaları sayılırken yalnızca "hamurlu" adıyla geçer. Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi'nin yayımladığı yöresel tariflerde bazı yörelerde, örneğin Birecik'te, "kaşığabinen" de dendiği belirtilir. Ercan ve Erdoğan'ın 2023 menü taramasında hamurlu aş, Şanlıurfa'daki işletmelerin küçük bir kısmının menüsünde yer alan çorbalardandır. Tarifin dikkat çeken ayrıntısı, hamurun suya girmeden önce sacda pişirilmesidir; hamur böylece çorbaya çiğ değil, pişmiş olarak girer ve mercimekle yalnız 10-15 dakika kaynatılır.
Malzemeler
- Bütün yeşil mercimek
- Büyük boy kuru soğan
- Sadeyağ
- Hamur için: un, tuz, su
Nasıl yapılır?
- Un, tuz ve su bir tepside kulak memesi kıvamında yoğrulur.
- Hamur oklavayla yarım santim kalınlığında açılır ve sac üzerinde pişirilir.
- Pişen hamur erişte kalınlığında, 3-4 cm uzunluğunda doğranır.
- Yeşil mercimek yıkanır, suyla yumuşayana kadar pişirilir.
- Hamur parçaları tencereye eklenir, 10-15 dakika kaynatılır.
- Tavada sadeyağ ısıtılır, ince kıyılmış soğan pembeleşene kadar kavrulur.
- Soğan çorbaya katılır, sıcak servis edilir.
Hamur sacda fazla kızartılmamalıdır; amaç pişirip sertleştirmek, yakmak değil. Mercimeğin yumuşaması suyuna ve bekleme süresine göre değişir; tencerenin dibi tutmaması için ara sıra karıştırılması önerilir.
Ne zaman, nasıl yenir?
Kış akşamlarının ve soğuk sabahların çorbasıdır. Kimi evlerde üstüne pul biberli yağ gezdirilir, yanına turşu ve soğan konur; yayımlanmış tarifte ise yalnız kavrulmuş soğan vardır. Sade malzemesi nedeniyle uzun süre dayanıklı kiler ürünleriyle yapılabilen, ekonomik bir aile yemeğidir. Urfa'nın öteki kiler çorbaları için mahluta, püşürük ve pıtpıt maddelerine bakabilirsiniz.
Şanlıurfa'da nerede yenir?
Hamurlu aş, ev yemeği çıkaran bazı lokantalarda kış aylarında görülür; ancak çorba olarak daha çok mercimek ve ezogelin yaygındır. Yöresel çorba arıyorsanız lokantaya önceden sormak gerekir. Evlerde ise kış boyunca sık pişer. Sac, Urfa evlerinde ekmek ve yufka pişirmek için de kullanılan bir araçtır; bu tarifte aynı sac çorbanın hamuruna da hizmet eder.
İklim'de
Menümüzde hamurlu aş yok. Mercimekle yapılan çorbalardan Mercimek Çorbası ve Ezogelin Çorbası bulunur.
Hamurlu aş hakkında
Hamurlu aşın hamuru nasıl hazırlanır?
Un, su ve tuzla kulak memesi kıvamında yoğrulan hamur yarım santim kalınlığında açılır, sacda pişirilir, sonra erişte kalınlığında 3-4 cm uzunluğunda doğranır.
Kaşığabinen ne demek?
Belediyenin yöresel tariflerinde hamurlu aşın Birecik gibi bazı yörelerde bu adla da anıldığı belirtilir.
Hamurlu aşta et var mı?
Yayımlanmış Urfa tarifinde et yoktur; yeşil mercimek, hamur, soğan ve sadeyağla yapılan sade bir çorbadır.