Nedir?
Soğan kebabı, patlıcanlı kebabın kış hâli olarak anlatılır. Patlıcanın olmadığı aylarda şişe küçük kuru soğanlar geçirilir; közde tatlanan soğan, kuzu köftesi ve çoğu zaman nar ekşili bir sos aynı tabakta buluşur. Soğan közde yumuşayınca keskinliğini kaybeder, neredeyse tatlı bir tada döner; köftenin yağı da soğana siner. Şanlıurfa Soğan Kebabı adıyla coğrafi işaret tescili vardır. Gaziantep'te de bilinen bir kebaptır; iki şehrin yorumları sos ve baharatta ayrışır.
Adı ve kökeni
Ad, şişe dizilen sebzeden gelir. Urfa'da şişe ne dizildiyse kebap o adı alır: patlıcanlı, domatesli, soğanlı. Bu adlandırma mevsimin sofraya yansımasıdır; yaz patlıcanı ve domatesi bitince kışın elde kalan kuru soğan şişe girer. Nar ekşisinin de sonbahar ve kış başında yapılması, soğan kebabını bu mevsime bağlar. Menülerde "soğanlı kebap" olarak da yazılır. Kebabın ilk kez ne zaman yapıldığına dair kesin bir kayıt yoktur.
Malzemeler
- Kuzu kıyması ve kuyruk yağı, tuz
- Küçük kuru soğanlar (arpacık ya da biraz daha iri)
- Sos için: biber ya da domates salçası, nar ekşisi, isot, tereyağı, su
- Lavaş
- Maydanoz, isteğe göre sumak
Nasıl yapılır?
- Kuzu kıyması kuyruk yağı ve tuzla yoğrulur, ceviz büyüklüğünde toplar yapılır.
- Soğanlar soyulur; iri olanlar ikiye bölünebilir.
- Şişe sırayla soğan ve köfte dizilir.
- Mangalda közde, soğanın dışı kararıp içi yumuşayana kadar çevrilerek pişirilir.
- Ayrı bir kapta salça, nar ekşisi, isot, tereyağı ve az suyla kısa bir sos hazırlanır.
- Pişen köfte ve soğanlar tepsiye alınır, sos üzerine dökülür; tepsi birkaç dakika fırına ya da közün kenarına sürülür ki sos soğana işlesin.
Sosun kıvamı koyu olmalıdır; fazla sulu olursa lavaşı dağıtır. Bazı ustalar sosu hiç kullanmaz, kebabı yalnız közlenmiş hâliyle verir.
Ne zaman, nasıl yenir?
Kış kebabıdır; soğan soğukta tatlanır, nar ekşisi taze yapılmıştır. Akşam sofrasında ortaya gelir; soğan lavaşla ezilerek sosuyla birlikte yenir. Yanında lebeni, ezme ve sumaklı maydanoz salatası iyi gider. Acıyı sevmeyen ama ekşiden çekinmeyen misafirler için Urfa'nın yumuşak kebaplarından sayılır.
Soğanı sevmeyenler de közde pişen soğanın çiğ soğandan çok farklı olduğunu fark edebilir; acılığı ve kokusu büyük ölçüde kaybolur. Soğanlar köfteyle birlikte ekmeğe alınır ve sosuyla ezilerek yenir; lavaşın sosu çekmiş kenarları da ayrıca sevilir.
Benzerlerinden farkı
Patlıcanlı kebapla aynı mantıkla yapılır, ama mevsimi farklıdır ve çoğu zaman sosla tamamlanır. Urfa kebabı sebzesiz, tek parça kıymadır. Gaziantep'in soğan kebabı da nar ekşili sosuyla bilinir; baharat ve sosun yoğunluğu ustadan ustaya ve şehirden şehre değişir. Siverek kebabı gibi karışık tabaklarda soğanlı şiş genellikle bulunmaz; onlar daha çok patlıcan ve domatesle kurulur.
Şanlıurfa'da nerede yenir?
Şanlıurfa'da soğan kebabı kış aylarında kebapçıların ve ocakbaşıların menüsüne girer; kimi lokantalar yıl boyu da verir. Menülerde "soğanlı" ya da "soğan kebabı" olarak yazılabilir; ikisi de aynı kebabı anlatır. Karaköprü'de İklim Et Lokantası'nın kebap menüsünde Soğanlı Kebap adıyla bulunur. Mevsiminde, yani kış aylarında sipariş etmek, soğanın en tatlı hâline denk gelmenizi sağlar. Yaz aylarında aynı tabağı bulursanız soğanın daha keskin olabileceğini hesaba katın.
İklim'de
Menümüzde Soğanlı Kebap olarak bulunur; yoğurtlu çorba, ezme ve salatayla gelir. Sosla mı sade mi geldiğini sipariş sırasında sorabilirsiniz. menüde gör
Soğan kebabı hakkında
Soğan kebabı nerenin?
Güneydoğu'da, özellikle Şanlıurfa ve Gaziantep'te bilinir. Urfa'nın yorumu için Şanlıurfa Soğan Kebabı adıyla coğrafi işaret tescili vardır.
Soğan kebabı acı mı?
Köfteler genellikle acısızdır; sosun içindeki isot hafif bir sıcaklık verebilir. Asıl baskın tat soğanın tatlılığı ve nar ekşisinin ekşisidir.
Soğan kebabı nasıl yapılır?
Kuzu kıymasından köfteler yapılır, küçük kuru soğanlarla sırayla şişe dizilip közlenir. Pişenler bir tepsiye alınır, nar ekşili ve salçalı sosla kısa süre daha pişirilir.
Soğan kebabı ne zaman yenir?
Kış kebabı olarak bilinir; patlıcanın olmadığı aylarda şişe soğan geçirilir.