Nedir?
Sac kavurma, kuşbaşı doğranmış kuzu etinin sacda ya da sac kavurma tavasında, önce kuyruk yağında, sonra Urfa sadeyağında kavrulmasıyla yapılan sade bir et yemeğidir. Salça, sebze ya da baharat karışımı girmez; tuz ve karabiber yeter. Bu sadeliği, etin ve yağın kalitesini öne çıkarır. Urfa'da hem kalabalık ziyafetlerin hem de günlük sofraların yemeğidir.
Adı ve kökeni
Adı, pişirildiği kaptan gelir: sac, ateşin üstüne ters ya da düz konan geniş, hafif çukur demir levhadır. Türk Patent ve Marka Kurumu'nun 2020 tarihli tescil belgesinde (no. 510) yemeğin bölgede asırlardır ziyafet yemeği olarak yapıldığı, geleneksel üretimde bütün bir kuzunun kemikleriyle birlikte iri parçalar hâlinde sacda pişirildiği, son dönemde ise İvesi kuzusunun bel etinin kullanıldığı yazar. Ercan ve Erdoğan'ın 2023 menü taramasında Şanlıurfa işletmelerinin çoğunda yer aldığı kaydedilir.
Malzemeler
- Kuzu bel eti (tescil tarifinde İvesi ırkı)
- Kuyruk yağı
- Urfa sadeyağı
- Tuz, karabiber
- İsteğe bağlı: servis için sarımsaklı yoğurt
Nasıl yapılır?
- Et kuşbaşı doğranır, kuyruk yağı küçük parçalara ayrılır ya da kıyılır.
- Sac ya da kavurma tavası ısıtılır, önce kuyruk yağı konur.
- Yağ biraz eriyince et eklenir; et suyunu bırakır ve harlı ateşte o suyu çeker.
- Su çekilince sadeyağ eklenir, et pembeleşip olgunlaşana kadar birkaç dakika kavrulur.
- En son tuz ve karabiber serpilir, karıştırılıp ateşten alınır; sıcak servis edilir.
Sacın iyice ısınması ve etin bir seferde fazla konmaması önemlidir; aksi hâlde et kavrulmak yerine haşlanır. Tescil belgesinde kavurma süresi, et suyunu çektikten sonra yaklaşık 5-10 dakika olarak verilir.
Ne zaman, nasıl yenir?
Sac kavurma sıcakken, sacın üstünde ya da hemen tabağa alınarak yenir. Urfa'da yanında ince ekmek, kuru soğan, taze ya da közlenmiş isot bulunur; belediyenin yöresel tarifinde isteyenlerin tabağa sarımsaklı yoğurt dökebileceği de belirtilir. Kurban Bayramı'nda yeni kesilen etin ilk pişirildiği yollardan biridir. Yağlı bir yemek olduğu için yanında soğanlı bir salata, ayran ya da bostana iyi gider; ekmek, sacın dibinde kalan yağa banılarak bitirilir.
Şanlıurfa'da nerede yenir?
Kebapçılarda, et lokantalarında ve ocakbaşı tezgâhlarında bulunur; adı kimi yerde "sac tava" ya da "sac kavurma" diye geçer. Tescilli tarife uygun olan, kuyruk yağı ve sadeyağla yapılan ve sebze içermeyen hâlidir; sebzeli tava tarzı tabaklar ayrı bir yemektir.
İklim'de
Menümüzde sacda pişen et tabağı Saç Tava adıyla sulu yemekler arasında yer alır; tescil tarifindeki sade kavurmadan farklı olarak hazırlanabilir, içeriğini garsonunuza sorabilirsiniz. Benzer bir tat arayanlar için Tereyağlı Kavurma da var. menüde gör
Sac kavurma hakkında
Sac kavurma hangi etten yapılır?
Urfa'da kuzu etinden yapılır. Tescil belgesine göre bugün daha çok İvesi ırkı kuzunun bel eti kullanılır; eskiden bütün kuzu kemikleriyle iri parçalar hâlinde sacda pişirilirmiş.
Sac kavurmaya hangi baharat konur?
Yalnız tuz ve karabiber. Lezzeti kuyruk yağı ve Urfa sadeyağı verir.
Urfa sac kavurması coğrafi işaretli mi?
Evet. Urfa Sac Kavurması / Şanlıurfa Sac Kavurması adıyla 2020'de mahreç işareti olarak tescil edilmiştir (tescil no. 510).